|
|
|
Wetenswaardigheden |
|
| Onbewezen verhalen en feiten voor de liefhebber. | |
|
|
Elke regio en elk dorp heeft zo haar eigen anekdotes en wetenswaardigheden. Feitjes die net niet belangrijk (of bewezen) genoeg zijn om in de daadwerkelijke geschiedschrijving opgenomen te worden. Dat soort feitjes kunt u terug vinden op deze pagina. Variërend van "leuk om te weten" tot "leuk bedacht". |
|
Overzicht van de verhalen (klik op een onderwerp om er direkt naar toe te gaan) |
|
|
Station Milsbeek / Forest Loop
|
|
|
Anekdote: Rond de bekendste gebeurtenis van de 80-jarige oorlog, de slag op de Mookerheide op 14 april 1574, doet een inmiddels bekende sage de ronde. Toen Lodewijk en Hendrik van Nassau de slag verloren, zijn ze volgens de overlevering met schatkist en al in de moerassen aldaar terecht gekomen. De sage van Kiste Trui, die verhaalt over een vrouw die haar hele leven lang naar deze schat gezocht heeft, is de laatste jaren wel erg bekend geworden door het plaatsen van een standbeeld in Mook en de uitgifte van miniatuurbeeldjes. Maar wellicht heeft Kiste Trui wel altijd op de verkeerde plaats gezocht. Toen Wim Bindels de streekroman over Jan den Duvel las, stuitte hij op een passage over een Groesbeekse smid die zo mooi kon vertellen over de oudheid, waaronder de slag op de Mookerheide. En als men die smid moet geloven zit de schat helemaal niet nabij de Riethorst in Plasmolen maar zit de schat nog steeds in het Koningsven te Milsbeek. Als Kiste Trui dit nog zou horen, draaide ze zich nog om in haar kist.
|
|
|
Wetenswaardigheid: Wat kostte een kapelaan?
De kapelaan van Ottersum had tot taak om eenmaal per week naar Milsbeek te gaan voor het opdragen van de H. Mis. Voor het gaan naar de kapel in Milsbeek kreeg de kapelaan 3 malder rogge (ongeveer 160 kg.) De rogge kwam van een veld dat "de Wankum" wordt genoemd en dicht tegen de grens met Middelaar ligt tussen het Achterbroek en de Pastoorsdijk. De verplichting tot het leveren van die rogge aan de kapelaan werd pas in de eerste decennia van de 20ste eeuw uitgekocht.
|
|
|
Wetenswaardigheid & Anekdote Jan den Duvel en Milsbeek
De legendarische Jan den Duvel dreef rond 1900 dicht bij de Wellse hut een kleine herberg voor landlopers en smokkelaars. Eén van de mensen die blijkens het boek over Jan den Duvel in de 19e eeuw in de regio Milsbeek gewoond moet hebben, is de vader van Jan den Duvel. Hij heette Gradus Janssen en moet ongeveer geboren zijn omstreeks 1813. Waar hij gewoond heeft is niet vermeld, maar je zou bijna gaan denken dat dit in de buurt van de nabij Plasmolen gelegen "de Hel" of "het Vagevuur" moet zijn geweest.
|
|
|
Wetenswaardigheid De
van de werkzaamheden aan de Maas afkomstig zijnde klei mag dan van
goede kwaliteit geweest zijn, een steenfabriek vergt ook kennis en
arbeid. Het
in de Milsbeekse steenfabriek gehanteerde productieproces was in
het begin zeer eenvoudig. De vormgeving geschiedde door middel van
handvormen en later door een stoommobiel, waarna de stenen
vervolgens in droogrekken werden geplaatst. Het
bakken van de gedroogde stenen geschiedde in veldovens. De stenen
werden tussen twee dikke muren gestapeld en daarna afgedekt.
Daartussen werd met turf vuur gestookt. Het geheel vergde een hoog
energiegebruik en veroorzaakte een groot verliespercentage door
breuk, scheuren en een te zachte kwaliteit. Het feit, dat dit proces erg arbeidsintensief was, verschafte een aantal Milsbekers werk. Het was wel zwaar werk. Bovendien werd langzamerhand de naam van het nog onbekende Milsbeek door deze steenfabriek naar buiten gedragen. De "Milsbeek-stenen" werden een begrip in de verre omgeving, vooral toen het bedrijf na enkele keren van eigenaar te zijn gewisseld in 1931 in handen kwam van Jan Huisman, welke uit Wijk bij Duurstede afkomstig was en al een goede naam had in de steenbranche. Het bedrijf werd door hem in 1931 geheel gemoderniseerd door de bouw van een ringoven en is sindsdien steeds aan de eisen van de tijd aangepast.
 |
|
|
Wetenswaardigheid & Anekdote
Een pikant detail van de jaren tussen de eerste en de tweede wereldoorlog is dat vele Milsbekers in de loop der jaren bij Kuhn het rijbewijs hebben gehaald. Het ging in die tijd heel wat eenvoudiger dan nu. Het rijexamen bestond vaak slechts uit het een eindje over de Zwarteweg rijden met een auto en vervolgens te keren en terug te rijden. Degenen die daarna nooit meer auto hebben gereden maar dit rijbewijs wel van jaar tot jaar verlengd hebben, beschikten echter nog jarenlang over een geldig rijbewijs.
|
|
|
Anekdote
Bakker
Vic Geene was in de jaren ’20 – ’30 een bekend dorpsfiguur
en niet minder bekend was de voor zijn bakkerij onmisbare
muilezel. Het beest moest op de eerste plaats zorgen voor het
voortbewegen van de deegmachine en daarvoor moest het in de achter
het huis gelegen manege eindeloos rondjes lopen om een stang voort
te bewegen. Via tandwielen en assen werd deze beweging naar de in
de bakkerij staande deegmachine overgebracht en werd het deeg
gekneed. Maar
ook werd de ezel gebruikt voor het bezorgen van het gebakken brood
en dit verzorgingsgebied reikte verder dan Milsbeek zelf. Zo werd
er verteld dat toen Karel van Bergen bij Vic Geene als
bakkersknecht kwam werken, hem gevraagd werd brood in Groesbeek te
bezorgen. Karel moet geantwoord hebben dat hij in Groesbeek geen
weg wist, laat staan dat hij de klanten van zijn baas wist te
wonen. Vic stelde hem echter gerust en meende dat het geen
probleem hoefde te zijn. Karel moest de ezel maar zijn gang laten
gaan en waar die stopte dat waren de klanten waar hij naar binnen
moest.
|
|
|
Anekdote
Als prestatieloon bij het klaarmaken van de bouwplaats voor de kerk werden zowel voor als na de middag sigaren uitgedeeld door pastoor Hoefnagels. Twee voor degenen die met kar en paard waren gekomen en een voor de werkers met de schop. Het tijdstip waarop de pastoor met de sigaren kwam schijnt al weldra bekend geweest te zijn en het was er op dat tijdstip naar wordt verteld verdacht druk. In totaal heeft pastoor Hoefnagels zo'n duizend sigaren uitgedeeld.
|
|
|
Anekdote
Uit overlevering weten we over meester Hendrickx, dat het men opviel dat deze zich in de beginperiode nogal gereserveerd opstelde tegenover de koorzangers, van wie hij dirigent was. Hij deed wat schichtig en ging na de repetitie zo snel mogelijk naar huis. Toen hij kort daarna trouwde en het koor een mooi cadeau voor hem kocht, brak het ijs echter langzaam. Later kwam de aap uit de mouw. Men had hem na zijn benoeming gewaarschuwd voor dat "Milsbeekse volk", dat - zo was hem verteld - grotendeels bestond uit drinkers en vechtersbazen. Nadat hij de ware aard van dit volkje echter beter had leren kennen beleefde hij nog vele fijne jaren in Milsbeek.
|
|
|
Anekdote
Café “’t Centrum” werd gebouwd door en op grond van Bouhuis uit Plasmolen, welke op de hoek van de Schoolstraat en de Kerkstraat lag. De grond lag aan twee zijden ingesloten door het eigendom van de kerk en in feite voor de school. Het kerkbestuur wilde daarom dit perceel kopen, maar vond de vraagprijs van f 400,- te hoog. Bouhuis zag er echter wel winst in en bouwde er dus o.a. een café. Pastoor Hoefnagels was er steeds sterk tegen gekant geweest dat er een café kwam zo dicht bij de kerk. En toen op een zaterdag het café werd geopend met gratis bier drinken, hetgeen tot gevolg had dat het feest tot diep in de nacht duurde en velen te diep in het glaasje keken, trok pastoor Hoefnagels al in de vroegmis fel van leer. Nadat Jacobus Pluk, de eerste caféhouder aldaar, dit ter ore was gekomen, haastte hij zich geschrokken naar de pastoor toe en bood hij zijn excuses aan. Het bier was tenslotte geschonken door de brouwerij en daar kon hij ook niets aan doen. De toon van de preek van de pastoor in de Hoogmis moet daarna al heel wat milder zijn geweest en de toestand stabiliseerde zich snel.
|
|
|
Wetenswaardigheid
Uit
de fabrikage van bloempotten heeft zich in Milsbeek een andere tak
losgemaakt, te weten de productie van keramiek. Reeds de gebr.
Bindels maakten in de Potkuilen keramiek. Zo maakten zij voor de
parochie de prachtige grote kaarsenkandelaars die voor de oorlog
in de kerk moeten hebben gestaan. In Milsbeek heeft dit echter
vooral gestalte gekregen in "De Olde Kruyk" aan de
Oudebaan. Peter Linders en de al eerder genoemde Wim Jansen
maakten zoals gezegd aanvankelijk gewoon bloempotten maar voor of
na de gewone werkuren draaide Wim Jansen uit liefhebberij
"sierpotjes", terwijl Peter Linders deze dan glazuurde.
De sierpotjes werden vooral vanuit Plasmolen afgenomen. De
eigenaar van de hotels "De Plasmolen" en "De
Jansberg" stuurden vaak gasten, welke veelal een goed gevulde
beurs hadden, in de richting van "De Olde Kruyk". Verder
was er dan nog de "handelsgeest" van Peter Linders - Jan
Linders van de supermarkten die oomzegger was van Peter had zijn
kwaliteiten zeker niet van vreemden - die er garant voor stond dat
de rest verkocht werd. Peter trok met het spul naar alle mogelijke
markten tot Amsterdam toe. Wat begon als een hobby, werd van lieverlee een volledig beroep in "De Olde Kruyk" en het bleef daar niet bij. Toen het aantal ondernemers in de bloempottenfabricage weer terug liep, groeide het aantal zelfstandigen dat sierpotten ging maken. |
|
|
Wetenswaardigheid Station Milsbeek / Forest Loop
Milsbeek heeft korte tijd een eigen treinstation gehad aan de zogeheten Hawkins Link. De 15 kilometer lange Hawkins Link kwam op 26 februari 1945 gereed en was in een tijd van twee weken aangelegd. De lijn takte af bij het voormalige station Mook-Middelaar en liep langs de Bovensteweg (bij de kruising met de Groesbeekseweg werd een wagenbak geplaatst) en vervolgens via de Rijksweg door Plasmolen en Milsbeek. De spoorlijn lag hier in de oostelijke berm van de weg, waarbij zich de bijzonderheid voordeed dat nu aan beide zijden van de Rijksweg een spoorlijn lag, namelijk de tram van de Maas-Buurtspoorweg (MBS) aan de ene kant en de militaire spoorlijn aan de andere kant. In Milsbeek verliet de militaire lijn de weg. Op een ADAC-kaart 1:20.000 is tussen de Meerkamp en de Driekronenstraat een langgerekte groenstrook te zien: dit markeert vermoedelijk het tracé. Er is daar ook een wisselplaats met twee kruisingssporen geweest, genaamd Forest Loop, waarschijnlijk vernoemd naar het naburige Reichswald. Forest Loop werd bewaakt door Britse militairen die permanent in een langs de baan geplaatste goederenwagen (een voormalige luchtbeschermingswagen) verbleven. De spoorlijn liep verder parallel aan de Aaldonksestraat (ca. 100 meter zuidelijk ervan) en boog juist voorbij het klooster Maria Roepaan bij Ottersum scherp naar het zuiden, kruiste de Niers waar voor de gelegenheid een spoorbrug was gebouwd (en een wagenbak stond), liep langs de hoeve 't Oord en de Oordseweg en sloot tenslotte bij km. 50.0 of 50.1 (bij het militaire terrein op de Looier Heide) aan op de spoorlijn Boxtel-Goch: Hommersum Junction. Op 27 februari was de lijn gereed en reed er als eerste een benzinetrein over de spoorlijn. Het spreekt vanzelf dat, gezien de recordtijd waarin de Hawkins Link was aangelegd, de uitvoering van de spoorlijn nogal provisorisch was. Er mocht dan ook niet sneller dan 30 km/h gereden worden. Niettemin schijnen er zich wel diverse ontsporingen te hebben voorgedaan. Vanaf
Hommersum Junction konden de militaire transporten de reeds
bestaande Boxteler Bahn volgen die via Hommersum en Hassum liep en
vlak voor Goch de Niers weer overstak.
|
|
|
Anekdote Bronzen
dolk uit de Maas In januari 1997 was het peil van de Maas 3 tot 4 meter lager dan normaal. Deze situatie hield verband met de opening van de stuwen ter voorkoming van ijsvorming en schade aan het mechaniek ervan. De lage waterstand bood de mogelijkheid aan de oevers speurwerk te doen. Op mijn vaste visplek in Milsbeek bij kilometerraai 158 had ik door de golfslag van een passerend Schip mijn visspullen, waaronder een gloednieuw leefnet, verspeeld. Met de verlaagde waterstand hoopte ik mijn leefnet terug te vinden. Tijdens de zoektocht zag ik in het ondiepe water een stuk ijzer (of zoiets) liggen. Het voorwerp was volledig bedekt met mosselen. Toen ik met een steen probeerde een stukje schoon te krabben zag ik dat het brons was. Thuis heb ik het voorwerp verder schoongemaakt en tot mijn verbazing kwam er een bronzen dolk te voorschijn. Na melding van de vondst aan prof. J.J. Butler heeft deze de dolk in 1998 gedetermineerd. Diens voorlopige conclusie luidt dat we hier te maken hebben met een dolk van het type Appleby. Waarschijnlijk gaat het om een importstuk uit Engeland in de periode van ca. 1200-100 voor Chr. De lengte is 27,5 cm, de breedte 2,9 cm en de dikte bedraagt 0,6 cm. Het voorwerp is zeer goed bewaard gebleven. De randen zijn scherp.
|
|
